Albanië: Bergen, baaien en bunkers

Berat
Als je één stad in Albanië gezien wilt hebben, dan is het Berat, de ‘Stad van duizend ramen.’ De witte Ottomaanse huizen zijn trapsgewijs tegen de heuvel gebouwd. Zie je hun vele hoge ramen oplichten in de avondzon, dan snap je hoe de stad aan haar bijnaam komt. De originele architectuur in het oude centrum is goed bewaard gebleven en heeft Berat een plekje op de UNESCO-werelderfgoedlijst opgeleverd. Binnen de dikke natuurstenen muren van Berat Castle bruist het nog altijd van het leven. Hier geen museum, maar de huizen van gastvrije Albanezen. Wij dwaalden een middag door de oude steegjes van de wijken Gorica en Mangalem, waar oudere generaties Albanezen in parken domino spelen en we voor een prikkie uitgebreid de smaken van Albanië proeven.

Aquarium Beach
Om het piepkleine baaitje met kraakhelder water en de toepasselijke naam Aquarium Beach te bereiken, moet je een stukje offroad rijden. Wie geen 4x4 heeft, volgt 30 tot 60 minuten het kustpad vanaf Livadhi Beach of Jala Beach. Ook leuk: een kayak huren in Himarë of Jala en naar deze paradijselijke plek peddelen. De Albanese Rivièra wordt in razend tempo overgenomen door resortontwikkelaars en zonaanbidders, maar dit strandje tussen rotskliffen is nog relatief ongerept. Hier geen ligbedjes, maar op je zelf meegebrachte handdoek op het strand een boek lezen of een zonnig dutje doen. Voor verfrissing duik je in de turkooizen Ionische Zee, voordat je aan je avontuurlijke route terug naar de bewoonde wereld begint.

Butrint National Park
Aan de Griekse grens ligt de natte droom van (amateur)archeologen: het Butrint National Park. Deze UNESCO-werelderfgoedlocatie werd achtereenvolgens bewoond door Grieken, Romeinen, Byzantijnen, Venetianen en Ottomanen. Al deze bewoners lieten sporen achter en nu kunnen wij er op onze slippers door 2.500 jaar geschiedenis slenteren. Het heeft wat weg van een openluchtmuseum van de geschiedenis, met een Grieks amfitheater, Romeinse baden en een forum, een Byzantijnse doopkapel en een Venetiaans kasteel. Onze favoriet: de ruïne van de 6e-eeuwse basiliek, waarvan enkele hoge muren met grote bogen nog overeind staan. Deze bijzondere locatie is populair, dus zorg dat je om half negen bij het openen van de toegangspoorten aanwezig bent.

Gjirokastër
Het nabijgelegen Gjirokastër is een van de meest karakteristieke steden van Albanië. Ook bedekken de gebouwen in Ottomaanse stijl de flank van een heuvel. Hun grijze gevels onder leistenen daken gaan verstopt achter de kleurrijke kleden die de locals verkopen. Hoog boven de winkelstraat kijkt het Ottomaans kasteel over de groene vallei uit. Het is het op een na grootste van de Balkan en is nu deels in gebruik als museum. Het pronkstuk: een Amerikaans vliegtuig dat in de Koude Oorlog neerstortte. Loop door de smalle, geplaveide steegjes en bezoek de kullas: versterkte torenhuizen met kleine raampjes. Je kunt er ook het geboortehuis van de bekendste voormalig inwoner bezoeken, dat van Enver Hoxha.

Ali Pasha-brug
Deze ‘brug’ is eigenlijk een overblijfsel van een ooit veel groter aquaduct dat de beruchte, machtige Ottomaanse gouverneur Ali Pasha in de 19e eeuw liet bouwen. Hier stroomde water van de berg Sopot, zo'n 10 kilometer verderop, naar Gjirokastër. Vanuit de stad wandel je in zo’n half uur naar een uitkijkpunt. Vanaf het smalle bergpad door de kalkstenen kloof heb je spectaculaire uitzichten op de heuvels. Wel even genoeg water en stevige schoenen meenemen, want de hitte is genadeloos en het pad soms behoorlijk steil. Hier klinkt het echoën van bellen tussen de wanden. De lokale herders trekken met hun geiten over de zonnige hellingen. Met een beetje geluk kom je een kudde tegen.

The Barrels
Een stop die je absoluut niet over mag slaan tijdens je roadtrip, is The Barrels (Te Fuçitë in het Albanees). Bij dit restaurant ga je aan tafel in de wijngaard van een Albanese familie. Zij zetten de lekkerste huisgemaakte gerechten uit de traditionele Albanese keuken op tafel. Die worden zoveel mogelijk bereid met ingrediënten van de boerderij en geserveerd met huisgemaakte wijn. De familie verwelkomt hun gasten met zoveel plezier, dat het voor ons bijna voelde als een etentje bij vrienden. Nog nooit eerder hebben we zo vaak ‘bedankt dat jullie er zijn’ gehoord. Op weinig plekken in Europa kun je zo uitgebreid dineren en wijn drinken voor slechts 24 euro per persoon.

Vjosa-rivier
Als je van Gjirokastër zo’n 25 kilometer naar het noorden rijdt, bereik je de Vjosa-rivier. De snelstromende rivier ontspringt in Noord-Griekenland en slingert door de kloven van Albanië naar de Adriatische Zee. De Vjosa is een van de laatste écht ongetemde rivieren van Europa. Hij stroomt ongehinderd door dammen van bron tot zee, en werd in 2023 uitgeroepen tot Europa's eerste Wild River National Park. Wij volgden hem op onze roadtrip zo’n 60 kilometer naar Çarshovë. Een prachtig traject, met vele geschikte plekken voor een pauze. Picknicken met lekkers van een lokale markt, een frisse duik nemen of een nachtje wildkamperen. Wie zin heeft in meer actie, meldt zich aan voor een raftavontuur op het wild stromende water in de bochten. Een rustiger stukje kajakken kan ook.

Ohridmeer
Een van de oudste meren van de Balkan is zo’n 3 miljoen jaar oud en ligt op de grens van Albanië en Noord-Macedonië. Het Ohridmeer is tevens het diepste meer van de Balkan en een van de meest biodiverse meren van Europa. Er zwemmen dieren die nergens anders voorkomen, zoals de koran. Deze lokale forelsoort staat vaak op het menu in omliggende restaurants. Hier aan de oever is het vaak koeler dan aan de kust, en dat is vooral op hete zomerdagen een verademing. Aan het heldere water ligt Pogradec, een romantische stad die al op veel schilderijen en nog veel meer foto’s vastgelegd is. De vele strandjes en steigers aan het meer lenen zich perfect voor een drankje bij zonsondergang. Wie tijd wil hebben om ook de nabijgelegen bronnen van het Drilon National Park en het vissersdorpje Lin te bezoeken, logeert een nachtje op de camping aan het water.

Bunk'Art 1
Op de ideale roadtrip mag een lesje Albanese geschiedenis natuurlijk niet ontbreken. Bunk'Art 1 bevindt zich in een ondergrondse bunker met vijf verdiepingen en 106 kamers aan de rand van de stad Tirana. Aan het eind van een lange, weinig verlichte tunnel start je tijdreis door een groot stuk 20e-eeuwse Albanese geschiedenis: van de Italiaanse invasie in 1939, de Duitse bezetting en het Albanese verzet in 1941-1945, tot de opkomst en uiteindelijke val van het communistische regime in 1990. Je bezoekt er de ruimtes die Hoxha voor zichzelf liet inrichten, een auditorium met 200 zitplaatsen en een stuk bunker dat verbouwd is tot moderne kunstgalerie. Voor slechts zo'n €9 bezoek je een van de beste historische tentoonstellingen die we ooit bezochten. Voor de liefhebbers is er ook een Bunk'Art 2-museum.