Passiespelen: Spectaculair, indringend en actueel

De première op 17 mei, een toeschouwer bij een repetitie schreef over zijn ervaring. En dit komt niet van de eerste de beste. Diaken Arjan Langen deed ruim veertig jaar geleden als Tegels jongetje al mee aan de Passiespelen en is ook nu van de partij: dit keer staat hij als Romeinse soldaat op het podium. De eerste volledige repetitie maakte diepe indruk op hem. “De voorstelling dit jaar is wezenlijk anders”, zegt hij. “Soms vergeet je bijna dat je naar het eeuwenoude Passieverhaal kijkt. Maar dat stoort totaal niet. De boodschap van geloof, hoop en liefde is nooit eerder met zoveel kracht, emotie en overtuiging neergezet. Het raakte me diep.”

Precies dat was de bedoeling toen het bestuur van de Passiespelen schrijver Frans Pollux en regisseur Michel Sluysmans van Toneelgroep Maastricht vroeg om de editie van dit jaar te maken. “Het lijdensverhaal
van Jezus vormt uiteraard nog steeds de rode draad”, zegt woordvoerder Edmond Staal. “Maar in deze tijd van crises en oorlogen wilden we ook een verhaal dat raakt aan het hier en nu. Een verhaal dat aanzet tot nadenken en oproept tot solidariteit en respect.” De nadrukkelijke wens was ook dat het een voorstelling zou worden voor jong en oud en voor gelovigen en niet-gelovigen. “Daar zijn de makers volledig in geslaagd.”

Jeugdvrienden
Binnen de kaders van het lijdensverhaal kregen Pollux en Sluysmans alle vrijheid. Toen het script in januari gepresenteerd werd, zorgde dat bij verschillende mensen voor opgetrokken wenkbrauwen. Een vrouwelijke Judas en Mattheus? Jezus die het publiek aanspreekt? Maar al snel waren de lezers onder de indruk. “Ik heb het script gedeeld met de acteurs, figuranten en het koor, maar ook met kritische mensen uit de Passiespelenfamilie en de kerk”, vertelt Sluysmans. “De taal van Frans is direct, van nu, afwisselend geestig en poëtisch. Dat is even wennen. Maar iedereen zei hetzelfde: het is supermodern, maar inhoudelijk en religieus gezien klopt het. Dat is een mooi compliment.”

Kruisig mij is opgebouwd uit twaalf scènes. Die zetten Jezus niet neer als de zoon van God, maar als een mens van vlees en bloed met twijfels en dromen. In een aantal scènes verschijnen de hoofdpersonen als kind. Sluysmans: “Je ziet hoe iemand gevormd wordt en leert wat iemand drijft. We zien Jezus bijvoorbeeld als kind met zijn vader. Van hem leert hij de opvattingen die zijn verdere leven zullen bepalen. Ook zien we Jezus en Judas als jeugdvrienden. Ze groeien samen op en delen hetzelfde verlangen: een wereld waarin iedereen zich vrij kan ontwikkelen, zonder onderdrukking of overheersing. Maar er is één groot verschil: Judas is een idealist die de wereld wil veranderen en Jezus een humanist die de mens wil veranderen. Daardoor groeien ze uit elkaar.”

Spannend en ontroerend
Decor, kleding en muziek versterken het eigentijdse karakter van Kruisig mij. Het decor bestaat uit grote hellingbanen en opvallende attributen als honderden stoelen en auto’s. De tweehonderd spelers dragen geen historische kostuums, maar vooral zwarte kleding, artistiek vormgegeven. En het koor van zeventig zangers brengt muziek uit verschillende culturen, vaak mysterieus en indringend.

Volgens Edmond Staal maakt dat alles de Passiespelen tot een theaterspektakel dat iedereen raakt. “Het is spannend, ontroerend en grappig. Vaste bezoekers ontdekken een andere kant van Jezus, nieuw publiek maakt kennis met een bevlogen man. Sommige keuzes van de makers zullen tot discussies leiden, en dat is goed. Het zijn geen keuzes om te choqueren, maar om mensen aan het denken te zetten.” Arjan Langen herkent dat. “Het stuk is voer voor priesters en theologen en roept vragen op: laat ons geloof zich werkelijk zo eenvoudig samenvatten? Maken wij het soms te ingewikkeld en lukt het deze Passiespelen om te doen wat kerken al geruime tijd niet voor elkaar lijken te krijgen: grote groepen mensen ontvankelijk maken voor die eeuwenoude boodschap?”

Kruisig mij, iedere zondag van 17 mei tot en met 30 augustus in de Doolhof in Tegelen. Kaarten en meer informatie: www.passiespelen.nl