COLUMN: De Gezondheidparadox

COLUMN: De Gezondheidparadox

 

Een maand geleden schreef ik in Navenant dat vriendschap en sociaal contact op alle aspecten van het leven een positieve invloed hebben. Denk bijvoorbeeld aan vermindering van stress en een gunstige invloed op hart- en vaatziekten, die een rol kunnen spelen bij het ontstaan van dementie. Vandaag worden we wakker in een realiteit waar sociale afstand levensreddend kan zijn. Vooral de ouderen worden hard geraakt door de coronacrisis. Zij hebben een grote kans op overlijden na besmetting met het corona virus. Afstand houden en niet meer bij opa en oma op bezoek gaan is dus het devies van de overheid. Het risico op sociaal isolement en eenzaamheid is voor onze ouderen hiermee groter dan ooit. Het roept de vraag op hoe schadelijk het eenzaamheidsvirus kan zijn.

De maatregelen van de overheid zijn terecht. Het belang dat iedereen zich aan deze maatregelen houdt is groot. Het brengt ons echter bij een gezondheid paradox: sociale isolatie en eenzaamheid maakt mensen kwetsbaarder voor ziekten. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat eenzaamheid het afweersysteem verzwakt waardoor het bestrijden van virussen moeilijker wordt en men juist kwetsbaarder wordt voor infectieziekten.

Eenzaamheid geeft ook een groter risico op andere lichamelijke en geestelijke ziekten, zoals hoge bloedruk, een hartaanval, beroerte, depressie, angst of cognitieve achteruitgang. De schadelijke effecten van eenzaamheid zijn dus niet te onderschatten. Kortom, sociale afstand is levensreddend en bedreigend tegelijk voor onze ouderen. Wat biedt ons een uitweg uit deze paradox?  

De berichten van de afgelopen weken laten zien dat fysieke afstand juist ook meer nabijheid kan betekenen. Mensen lijken zich meer dan ooit bewust van de kwetsbaarheid van onze ouderen en het risico op sociaal isolement. Er zijn prachtige initiatieven genomen hoe men op afstand laat weten dat er aan elkaar wordt gedacht. Kinderkoortjes zingen voor de deur van het zorgcentrum, hoogwerkers worden ingezet om het balkon te bereiken van oma die 80 jaar wordt, kaartjes worden verstuurd en bloemen worden bezorgd. In het verpleeghuis worden bewoners geholpen met beeldbellen en zijn er extra dagactiviteiten georganiseerd, zoals muzikale intermezzo’s in de tuin.

Het zijn nu moeilijke tijden, maar het gevoel van saamhorigheid in de samenleving helpt ons hier doorheen. Mooie en creatieve initiatieven zijn er nu vele malen meer. Hoe mooi zou het zijn dat we na deze crises niet alleen het coronavirus maar ook het eenzaamheidsvirus hebben bestreden. Dat er straks weer fysieke bezoekjes aan onze ouderen mogelijk zijn maar dat er ook op afstand nabijheid is. Laat vandaag en morgen mensen weten dat ze niet vergeten worden!

Prof dr Marjolein de Vugt